Ырықсыз етіс

1-топ  ырықсыз етіс

Ереже сұрау «Конверттік сұрақ арқылы»

Сұрақтар дайындау

1.Етістің қанша түрі бар?

2.Өздік етіс дегеніміз не?

Сызбамен жұмыс

1,4 тапсырманы топтағы оқушылар орындайды

Өзгелік етіс қимылдың, іс — әрекеттің сөйлемдегі іс иесі яғни субъектінің өзі емес, екінші бір басқа субъект, қимылды орындаушы арқылы істелінетінін білдіріп, белгілі жұрнақтар арқылы жасалады. Ол жұрнақтар:
1) — ғыз, — гіз, — қыз, — кіз, отыр — ғыз, жүр — гіз, айт — қыз, жет — кіз;
2) — дыр, — дір, — тыр, — тір, — ыр, — ір, сал — дыр, сен — дір, ас — тыр, тік — тір, кет — ір, ас — ыр;
3 — сет, — т; жаса — т, сөйле — т т. б.
Демек, өзгелік етісті сөйлемде кимылды, іс — әрекетті іске асырушы екі субъект болады: бірі — сол кимылды орындатушы, екіншісі — қимылды тікелей орындаушы, бұл ғылым тілінде агенс деп аталады. Мысалы: Ол баласына өлең айтқызды.
Ырықсыз етіс Іс — әрекеттің атқарушысы, қимыл иесі арнайы айтылмай, қимыл өздігінен істелетіндігі көрінеді де, — ыл, — іл, — л түбірдің ішінде л дыбысы болса — ын, — ін, — н жұрнақтары арқылы жасалатын етіс түрі ырықсыз етіс деп аталады. Ырықсыз етіс тек сабақты етістіктен жасалады, өзі жалғанған сабақты етістікті салт етістікке айналдырады: сөз айт — ылды, уәде бер — іл — ді, шарт жаса — л — ды, үй таза — ла — н — ды, қамал ал — ын — ды, үй сал — ын — ды

1. Мәтіннен осы шақ етістіктерді теріп жазады, жасалу жолын түсіндіреді.

)

Кері байланыс. Жаңа сабақты талдау

1. Сұрақ-жауап

Бағалау

50%,  75%,  100% арқылы бағалау